Pronto se celebra o 95 aniversario da “Sociedad de Instrucción y Recreo La Devesana”. Toda Ortigueira debería facerse eco deste acontecemento que celebrarán, é de esperar, os herdeiros desta sociedade na parroquia da súa constitución, porque se trata dun feito de verdadeira relevancia histórica, un dos mais destacables de principios de século neste Concello. En 1907 constituíuse a segunda escola laica de Galiza despois de A Coruña. O movemento da Escola Laica foi no seu tempo un dos mais progresistas e liberais, e na España do momento contou cunha sistemática e feroz campaña de denigración promovida ferreamente, como non, pola entonces intransixente e case omnipotente Igrexa Católica. Que nun momento de máximo control da Igrexa e atroz escurantismo, nunha sociedade sumida na ignorancia, se conseguiran impoñer os principios ilustrados que preconizaba este movemento de clara vocación social e liberadora, é unha auténtica proeza e un acto de valentía do que os devesanos poden gabarse e aínda teñen o deber de non deixar esquecer e difundir. Cinco anos despois, en 1912, inaugurábase o local no que se ía materializar o programa de ensinanzas da Escola, financiado esforzadamente polos socios da institución residentes en Cuba, e ata a súa clausura tivo que loitar coa obstinada teima da Igrexa e os sectores mais burdamente conservadores da sociedade contemporánea. Con estes antecedentes é inexplicable que, unha vez restaurada a democracia despois do franquismo e con ela o librepensamento, se teña feito dende as institucións tan pouco pola divulgación deste pequeno pero transcendente anaco do mellor da nosa historia. Pola contra recentemente a súa memoria foi ofendida coa colocación, tras a restauración do local ,dunha placa na que se facía constar nin mais, nin menos, que o centro fora inaugurado en 2003 pola conselleira de asuntos sociais María José Cimadevila Cea, sendo alcalde Antonio Campo. É o peor xesto de agravio que se lle pode facer á Historia e aos seus protagonistas: silenciala, falseala e suplantala. Semellante ofensa merece unha rectificación inmediata que non pode pasar por outra cousa que a eliminación da insultante placa e a súa substitución pola que merecen os verdadeiros fundadores da Sociedade e o edificio “La Devesana”.