O "LADRILLAZO": AFONDANDO NO PROBLEMA
A crise inmobiliaria non vai facer esvaecer o problema, en todo caso, aplazalo. O proceso coñecido como “o ladrillazo”, a especulación urbanística, esa enfermidade que ten invadido todo o tecido económico, que xerou a pantasma da “burbulla inmobiliaria”, que provoca o grave problema social do acceso a unha vivenda digna, que infecta coma un cancro a paisaxe urbana e con especial virulencia á litoral e que fai apodrecer a política municipal na lama da corrupción; ten unha orixe, un diagnóstico e unha cura que, nada ten que ver co xeito en que a enfrontan os gobernos central e autonómicos, preocupados nomeadamente ( e non sempre ) de agachar os síntomas e votar man de paliativos cando o problema se fai clamor: “Solucións habitacionais”, reserva de solo para vivendas protexidas, axudas ao aluguer ou restriccións para construír (temporalmente) a nos primeiros metros de costa. Todo iso é necesario coma un analxésico pero insuficiente sen un antibiótico.
Manuel Villoria, explica de xeito condensado e accesible o mecanismo, que en torno ao réxime do solo provoca os procesos especulativos: Non existe unha “mafia do ladrillo” na que facer recaer toda a responsabilidade, se trata de todo un sistema legal o que está a favorecer a especulación. "España é o único país no que a decisión administrativa de recalificar o solo xenera plusvalías millonarias que van ao dono do solo". A mecánica consiste en dotar a determinados terreos, a través dos Planes urbanísticos, dun “valor virtual”, que se obtén en función da edificabilidade e os usos previstos polo Plan. A recalificación dunha finca (o seu cambio de uso,de rústico a urbanizable ou de urbanizable a urbano) constitúe, ao día seguinte da aprobación dun Plan, unha plusvalía que pode usarse de xeito inmediato como activo financeiro. Deste xeito a administración está a intervir artificiosamente no valor do solo.
"Pero ademais é é o único país no que promotores privados fan a urbanización.Noutros países expropiase un terreo rústico polo que vale e a Administración contrata a urbanización". En España os promotores, son novos intermediarios, figuras interpostas que teñen garantidos mais beneficios especulativos. Os marxes son as veces tan espectaculares que poden arranxar os desequilibrios financeiros das empresas, aliviar as débedas dos clubs de fútbol e mesmo os desfases presupostarios do Estado. A isto pódese engadir a dificultade de exercer un control e auditar estes ingresos, polo que frecuentemente operacións urbanísticas constitúen operacións de blanqueo. Pero sen entrar no tema fiscal e das inmensas fortunas que se amasan facendo uso de información privilexiada antes da aprobación dun Plan, un gran “pelotazo” urbanístico pode darse neste pais en condicións perfectamente legais. Todos os intentos de loitar nos tribunais contra eses evidentes "pelotazos" legais e sen risco están condenados ao fracaso. A lei está pensada para que o sistema funcione dese xeito precisamente. Estamos ante un fenómeno de “especulación legalizada”.
Todo isto resulta unha enorme tentación para os políticos municipais: Facer uso do poder que lle confire un sistema no que dunha decisión súa dependen o destino de pequenas ou grandes fortunas. Incita ao pacto, ao convenio e ao amaño, as veces simplemente para favorecer ao amigo, pero nomeadamente para repartirse o beneficio xerado. A posibilidade de rebaixar o prezo das vivendas construídas non forma parte xeralmente da negociación. A corrupción está servida. A lei constitúe o campo aboado para e especulación e esta é o caldo de cultivo da corrupción. Ambos procesos retroalimentanse.
O problema ten orixe na aprobación da veterana Lei del Suelo de 1956, e se consolida en tódalas leis posteriores, que derivan dela. A Lei franquista quixo ser un medio de reactivación económica, en ausencia de outro tecido industrial, pero se asentou no sistema e nel permanece arraigado de xeito estructural e ata sociolóxico. Hoxe segue a ser un dos principais motores da economía, cunha aportación do 18% ao PIB. A Lei del Régimen del Suelo, aprobada en 1998 polo goberno de Aznar, coa consagración do principio “todo urbanizable” serviu de potente reactivador do fenómeno e deu lugar a un boom inmobiliario sen precedentes que elevou exponencialmente o número de vivendas construidas entanto que miles delas quedan baleiras e o seu prezo encarecíase de xeito astronómico. A nova Lei del Suelo de 2007, pretende ser unha aposta pola transparencia e desincentivar a especulación con medidas paliativas como tasar o precio da expropiación forzosa no valor das real das fincas como solo rural e non segundo determine a sua cotización virtual. Pero non aborda unha reforma substancial do mecanismos que dan lugar a esta situación. Mentres non exista vontade de modificar definitivamente o modelo non poderá evitarse o problema da especulación, do mais alto esforzo familiar para acceder á vivenda de toda Europa, das edificacións masivas e do urbanismo salvaxe que asfixia o pais, deteriora o entorno e a vida política e determina a devaluación da nosa calidade de vida.
Sobre el tema: Manuel Villoria: "El modelo de suelo y la legislación". en El Mundo
